Tin Liên Quan
Quay lại Bản in
Cỡ chữ

Từ vụ án tranh chấp nhãn hiệu “asano, hình” và nhãn hiệu “Asanzo, hình”: thế nào là sử dụng nhãn hiệu và phạm vi bảo hộ nhãn hiệu

Thực tế, việc các công ty, tổ chức, cá nhân đăng ký và được bảo hộ độc quyền một nhãn hiệu sau đó trong thực tế lại sử dụng một nhãn hiệu có sự khác biệt với nhãn hiệu đã được bảo hộ độc quyền xảy ra khá thường xuyên. Cách sử dụng khác biệt này có thể là sử dụng một phiên bản màu khác, kiểu chữ khác, bố trí sắp xếp khác, hay thậm chí là thêm vào những yếu tố khác không có trong nhãn hiệu ban đầu đã được bảo hộ. 
Vậy, câu hỏi đặt ra là sử dụng nhãn hiệu khác biệt này trong trường hợp nào được xem là sử dụng nhãn hiệu đã được bảo hộ và trong trường hợp nào thì không được xem là sử dụng nhãn hiệu đã được bảo hộ của chính mình và thậm chí, việc sử dụng nhãn hiệu khác biệt như vậy có khi nào sẽ cấu thành hành vi xâm phạm nhãn hiệu đã được bảo hộ của một chủ sở hữu khác?



1.
Nhãn hiệu là gì? 
Nhãn hiệu là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân khác nhau1. Nhãn hiệu đóng vai trò quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp đặc biệt là trong cơ chế kinh tế thị trường và toàn cầu hóa như hiện nay. Một trong những vai trò quan trọng nhất của một nhãn hiệu là giúp người tiêu dùng phân biệt được hàng hóa, dịch vụ mà họ muốn mua/sử dụng giữa rất nhiều các hàng hóa, dịch vụ tương tự khác. Hơn nữa, nếu không có nhãn hiệu, chủ sở hữu không thể tiếp cận được thị trường, cũng như tiếp thị, quảng cáo... hàng hóa, dịch vụ của mình đến khách hàng. Pháp luật Việt Nam hiện nay bảo hộ các nhãn hiệu là dấu hiệu nhìn thấy được dưới dạng chữ cái, từ ngữ, hình vẽ, hình ảnh, kể cả hình ba chiều hoặc sự kết hợp các yếu tố đó, được thể hiện bằng một hoặc nhiều mầu sắc2.  
Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Đinh Hữu Phí đã phát biểu về vai trò của nhãn hiệu và vì sao phải bảo hộ các nhãn hiệu như sau: “Việc bảo hộ nhãn hiệu là sự ghi nhận chính thức của Nhà nước về quyền sở hữu độc quyền của tổ chức, cá nhân đối với nhãn hiệu, từ đó có cơ chế tương ứng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của chủ sở hữu. Việc bảo vệ hiệu quả quyền sở hữu nhãn hiệu nói riêng và các đối tượng sở hữu trí tuệ nói chung góp phần thúc đẩy sáng tạo và đổi mới kỹ thuật sản xuất, khuyến khích cạnh tranh lành mạnh giữa các chủ thể trong nền kinh tế, cũng như nâng cao giá trị sản phẩm và giá trị của doanh nghiệp, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng, bảo vệ lợi ích quốc gia.”3. Do vậy, việc đăng ký nhãn hiệu là bước đầu tiên và quan trọng nhất để bảo vệ nhãn hiệu và việc kinh doanh của chính mình.  

2. Đăng ký nhãn hiệu.
Quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu được xác lập trên cơ sở quyết định cấp văn bằng bảo hộ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo thủ tục đăng ký quy định tại Luật này hoặc công nhận đăng ký quốc tế theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên4. Do vậy, ở Việt Nam, quyền sỡ hữu đối với một nhãn hiệu chỉ được xác lập khi: (i) Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam (Cục SHTT) cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu trong trường hợp chủ đơn nộp đơn trực tiếp tại Cục SHTT; hoặc (ii) Cục SHTT công nhận đăng ký quốc tế nhãn hiệu trong trường hợp chủ đơn nước ngoài nộp đơn theo hệ thống Madrid chỉ định Việt Nam. 

3. Sử dụng nhãn hiệu.
Việc chủ sở hữu sử dụng chính xác nhãn hiệu đã được đăng ký cho đúng sản phẩm, dịch vụ như được ghi nhận trong Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu (GCN NH) thì không có gì phải bàn cãi về tính hợp pháp. Tuy nhiên, trong thực tế sử dụng nhãn hiệu, các chủ sở hữu thường sử dụng nhãn hiệu có đôi chút khác biệt với nhãn hiệu được ghi nhận trong GCN NH về mẫu nhãn hiệu; và/hoặc về sản phẩm/dịch vụ mang nhãn hiệu được bảo hộ. 

Trong bài viết này, tác giả tập trung đưa ra ví dụ thực tế, bàn luận và đưa ra quan điểm về việc sử dụng nhãn hiệu trên thực tế khác với nhãn hiệu đã được bảo hộ mẫu nhãn hiệu. Tác giả đưa ra một số ví dụ về trường hợp sử dụng trên thực tế có khác biệt mẫu nhãn hiệu đã được bảo hộ như sau:

Trước khi phân tích về việc các cách sử dụng nhãn hiệu sau khi nhãn hiệu được bảo hộ như các ví dụ trên sẽ được nhận định như thế nào, tác giả muốn cung cấp thông tin về một vụ án đã được hoàn tất việc xét xử liên quan đến việc sử dụng nhãn hiệu trên thực tế để người đọc có thể dễ dàng hơn trong việc đưa ra ý kiến cũng như nhận định của mình như dưới đây: 

4. Tình tiết khách quan của vụ án. 

Tóm tắt bản án bản án số 01/2019/KDTM-PT của tòa án nhân dân cấp cao tại thành phố Hồ Chí Minh ngày 09/01/2019 về việc tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ11:
  • Nguyên đơn là chủ chủ sở hữu của nhãn hiệu    (theo GCN NH số 107919 được cấp ngày 25/08/2008) cho các hàng hóa Nhóm 07 (Máy giặt; máy xay sinh tố chạy điện sử dụng trong gia đình; máy ép trái cây chạy điện sử dụng trong gia đình); Nhóm 09 (Ti vi; đầu đọc đĩa DVD; loa; amply); Nhóm 11 (Tủ lạnh; điều hòa không khí; nồi cơm điện; lò vi sóng (thiết bị nấu ăn); lò nướng; bếp ga; quạt điện; bình đun nước chạy điện).
  • Bị đơn là chủ sở hữu của nhãn hiệu  (theo GCN NH số 221067 được cấp ngày 07/03/2014) cho các hàng hóa Nhóm 07 (Máy ép trái cây dùng điện cho mục đích gia dụng; máy nghiền, xay rau củ dùng điện cho mục đích gia dụng; máy băm thịt; máy bơm; máy hút bụi chân không; máy hút không khí; quạt gió dùng cho động cơ điện và động cơ); Nhóm 08 (Dao; bàn là điện; dụng cụ uốn tóc, đốt nóng bằng điện); Nhóm 09 (Đầu đĩa, loa, bộ khuếch đại âm thanh; tivi); Nhóm 11 (Nồi hấp (nồi áp suất sử dụng điện); ấm đun nước dùng điện; đèn điện; đèn pin bỏ túi dùng điện; lò vi sóng; lò nướng bánh bằng điện; thiết bị nấu nướng; máy sấy tóc; bình lọc nước; quạt điện dùng cho cá nhân; quạt gió (điều hòa không khí); bóng đèn điện; tủ lạnh; nồi cơm điện; bếp ga; bếp từ; bếp hồng ngoại); Nhóm 20 (Hộp nhựa (hộp bao bì bằng chất dẻo)); Nhóm 21 (Vải để lau sàn nhà; bộ nồi nấu không dùng điện; chảo rán không dùng điện) Nhóm 35 (Mua bán: máy ép trái cây dùng điện cho mục đích gia dụng, máy nghiền, xay rau củ dùng điện cho mục đích gia dụng, máy băm thịt, máy bơm, máy hút bụi chân không, máy hút không khí, quạt gió dùng cho động cơ điện và động cơ, bàn là điện, dao, dụng cụ uốn tóc, đốt nóng bằng điện, đầu đĩa, loa, bộ khuếch đại âm thanh, tivi, nồi hấp (nồi áp suất sử dụng điện), ấm đun nước dùng điện, đèn điện, đèn pin bỏ túi dùng điện, lò vi sóng, lò nướng bánh bằng điện, thiết bị nấu nướng, máy sấy tóc, bình lọc nước, quạt điện dùng cho cá nhân, quạt gió (điều hòa không khí), bóng đèn điện, tủ lạnh, nồi cơm điện, bếp ga, bếp từ, bếp hồng ngoại, hộp nhựa (hộp bao bì bằng chất dẻo), vải lau sàn nhà, bộ nồi nấu không dùng điện, chảo rán không dùng điện.)
  • Thực tế, Bị đơn sử dụng nhãn hiệu  trên website: http://asanzo.com.vn; gắn trên sản phẩm “tivi; nồi cơm điện; nồi áp suất; bình đun siêu tốc”; gắn trên bảng hiệu Công ty và các chi nhánh của Bị đơn; gắn trên xe tải của Công ty.
  • Dựa trên các kết quả giám định xâm phạm của Viện Khoa học Sở hữu trí tuệ, Nguyên đơn có căn cứ để cho rằng các hành vi sử dụng nhãn hiệu  của Bị đơn là xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu   của Nguyên đơn. Do vậy, Nguyên đơn yêu cầu Bị đơn chấm dứt hành vi xâm phạm, buộc xin lỗi cải chính công khai, bồi thường thiệt hại, xóa bỏ toàn bộ hàng hóa dán nhãn hiệu   và tuyên hủy bỏ hiệu lực GCN NH số 221067 của Bị đơn.
  • Bị đơn cho rằng việc sử dụng nhãn hiệu   của Bị đơn là hợp pháp  và hoàn toàn không xâm phạm đến quyền sở hữu trí tuệ của Nguyên đơn vì Bị đơn là chủ sở hữu nhãn hiệu  theo GCN NH 221067. Do vậy, bị đơn có đơn phản tố yêu cầu Nguyên đơn xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại vì hành vi khởi kiện của Nguyên đơn làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự, vị thế trên thị trường; lung lay niềm tin của khách hàng; làm tiêu tốn thời gian, công sức và chi phí của Bị đơn.
  • Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan: Cục SHTT cho rằng Nhãn hiệu   theo GCN NH 221067 phân biệt được và không bị coi là tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu  . Trước đây, Cục SHTT không chấp nhận đề nghị hủy bỏ hiệu lực nhãn hiệu   theo GCN NH 221067 của Nguyên đơn. Nguyên đơn yêu cầu hủy bỏ hiệu lực GCN NH 221067 thì phải khởi kiện theo thủ tục hành chính.
5. Quyết định của Tòa án. 
  • Đình chỉ yêu cầu đề nghị hủy bỏ hiệu lực GCN NH 221067;
  • Chấp nhận một phần yêu cầu của Nguyên đơn, buộc Bị đơn: chấm dứt việc sử dụng nhãn hiệu   trên giao diện website, biển hiệu, xe tải và các sản phẩm thuộc Nhóm 07, 09 & 11 đang lưu hành trên thị trường; xóa bỏ nhãn hiệu   dán trên toàn bộ sản phẩm thuộc Nhóm 07, 09 & 11 đang lưu hành trên lãnh thổ Việt Nam; xin lỗi, cải chính công khai; và bồi thường thiệt hại một phần yêu cầu của Nguyên đơn.
  • Không chấp nhận yêu cầu phản tố của Bị đơn.
6. Với Quyết định nêu trên được tuyên của Tòa án, có thể thấy vấn đề pháp lý trong bán án như sau:
Việc Bị đơn sử dụng nhãn hiệu   có được xem là sử dụng nhãn hiệu    đang được bảo hộ của Bị đơn hay không? Quan điểm của Tòa án cho câu hỏi này là không được xem là sử dụng nhãn hiệu đang được bảo hộ bởi lẽ thông qua Bản án này Tòa án đã kết luận việc Bị đơn sử dụng nhãn hiệu   trên thực tế là xâm phạm quyền nhãn hiệu   của Nguyên đơn sau khi Tòa án tham khảo quan điểm của:

(i) Viện Khoa học sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ tại Kết luận giám định sở hữu công nghiệp số NH335-15YC/KLGĐ ngày 18/8/2015 thể hiện rằng dấu hiệu “Asanzo, hình” ( ) được gắn trên giao diện trang web có địa chỉ http://asanzo.com.vn, sản phẩm tivi, nồi cơm điện, nồi áp suất, bình đun siêu tốc, biển hiệu và trên xe tải có dấu hiệu trùng hoặc tương tự, là yếu tố xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu “Asano, hình” ( )12; và 

(ii) Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ tại Văn bản số 3374/SHTT-TTKN ngày 06/5/2016 xác định: “Tuy có sự khác biệt ở màu sắc, các chữ cái là phụ âm (thêm chữ Z) và chữ “A” được trình bày đủ nét, nhưng kết hợp chữ và hình trên vẫn tạo thành tổng thể có khả năng gây nhầm lẫn với nhãn hiệu được bảo hộ” và từ đó kết luận hành vi của Bị đơn là xâm phạm quyền nhãn hiệu theo Điều 129 Luật sở hữu trí tuệ13.

7. Quy định của pháp luật.

Chủ thể quyền sở hữu trí tuệ chỉ được thực hiện quyền của mình trong phạm vi và thời hạn bảo hộ theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ14. Tuy nhiên, hiện nay còn thiếu quy định về việc sử dụng nhãn hiệu trong trường hợp như thế nào thì được coi là sử dụng nhãn hiệu đã được bảo hộ (một phần quan trọng của phạm vi bảo hộ nhãn hiệu). Đây chính là một vấn đề pháp lý được đặt ra trong bản án và đến nay vẫn được coi là một vấn đề còn bỏ ngõ trong pháp luật Sở hữu trí tuệ của Việt Nam.

8. Thực tế áp dụng pháp luật. Trên website chính thức của Cục SHTT có hai bài viết liên quan đến vấn đề này. 

Bài viết thứ nhất là “Phạm vi bảo hộ của nhãn hiệu đen - trắng và nhãn hiệu màu ở nước ngoài và Việt Nam”; và theo bài viết này thì thực tiễn bảo hộ nhãn hiệu ở Việt Nam cho phép một nhãn hiệu đăng ký ở dạng đen-trắng có thể được sử dụng ở các dạng màu sắc khác nhau, miễn là vẫn giữ nguyên được các nội dung chữ/hình của nhãn hiệu và không xâm phạm quyền đối với một nhãn hiệu đen-trắng hoặc màu của người khác đã được đăng ký. Như vậy, trong thực tế, có thể hiểu rằng trong trường hợp một nhãn hiệu đen trắng đã được bảo hộ tại Việt Nam, việc sử dụng một nhãn hiệu màu vẫn được xem là sử dụng nhãn hiệu đã được bảo hộ khi và chỉ khi đáp ứng đủ cả hai điều kiện dưới đây: 

(i) Điều kiện thứ nhất: giữ nguyên được các nội dung chữ/hình của nhãn hiệu; và 

(ii) Điều kiện thứ hai: không xâm phạm quyền đối với một nhãn hiệu đen-trắng hoặc màu của người khác đã được đăng ký. 

Tuy nhiên, thực tế này mới chỉ giải quyết được một vế của vấn đề, tức là chỉ mới quy định ảnh hưởng của nhãn hiệu đen-trắng đến các phương án màu của nó. Còn chiều ngược lại: một nhãn hiệu màu có thể coi là trùng lặp để tạo quyền ưu tiên cho nhãn hiệu đen-trắng hay có thể làm cơ sở để từ chối nhãn hiệu đen-trắng hay không thì chưa được đề cập tới15.  

Bài viết thứ hai là “Phạm vi bảo hộ của nhãn hiệu cấu tạo từ chữ in tiêu chuẩn và chữ cách điệu” và theo bài biết này thì nhãn hiệu cấu tạo từ chữ in tiêu chuẩn chỉ đơn thuần cấu tạo từ các chữ in hoặc chữ số dạng tiêu chuẩn và chỉ ở dạng màu đen - trắng; còn nhãn hiệu cấu tạo từ chữ cách điệu là nhãn hiệu được cấu tạo từ các chữ cái, từ ngữ, chữ số được cách điệu hoặc hình họa hóa hoặc chứa màu sắc. Trong thực tế áp dụng cũng như suy luận từ các quy định liên quan của Luật Sở hữu trí tuệ cho thấy quyền của chủ nhãn hiệu dạng chữ tiêu chuẩn được mở rộng cụ thể việc sử dụng một nhãn hiệu trong dạng chữ cách điệu có thể được coi là chứng cứ cho việc sử dụng nhãn hiệu trong dạng chữ tiêu chuẩn; việc sử dụng nhãn hiệu chữ cách điệu cũng bị giới hạn theo đúng mẫu đã đăng ký16.

Từ hai thực tế trên, chúng ta cùng quay lại nhận định về những ví dụ đã đề cập ở đoạn 3 nêu trên:

9. Việc Bị đơn sử dụng   trong thực tế không được coi là chứng cứ cho việc sử dụng nhãn hiệu   đã được bảo hộ của Bị đơn mặc dù nhãn hiệu đang được bảo hộ của Bị đơn là nhãn hiệu ở dạng chữ tiêu chuẩn và là Nhãn hiệu đen trắng bởi lẽ ngoài việc cách điệu kiểu chữ và thêm màu sắc, Bị đơn đã thêm một hình cách điệu và tổng thể của Nhãn hiệu mới này là tương tự gây nhầm lẫn với Nhãn hiệu  đã được bảo hộ của Nguyên Đơn.

10. Kết luận.
Trên nguyên tắc khi chủ sở hữu quyết định sử dụng một nhãn hiệu nào thì nên đăng ký nhãn hiệu đó để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Tuy nhiên, trên thực tế, tổ chức, cá nhân có thể sử dụng nhiều phiên bản màu sắc khác nhau cho cùng một mẫu nhãn hiệu hoặc nhiều kiểu chữ được thiết kế khác nhau cho một nhãn hiệu chữ. Do vậy, trong trường hợp này để tiết kiệm chi phí mà vẫn bảo hộ được quyền của mình thì các tổ chức, cá nhân có thể xem xét đăng ký nhãn hiệu dưới dạng nhãn hiệu đen trắng; và nhãn hiệu chữ in tiêu chuẩn vì trên thực tế hai nhãn hiệu này có phạm vi bảo hộ rộng nhất. Tuy nhiên, về lâu dài, để đảm bảo được phạm vi bảo hộ nhãn hiệu là rộng nhất, chủ sở hữu nên cân nhắc phương án đăng ký cả những dạng chữ, những cách thức trình bày độc đáo, những màu sắc bất kỳ khác của các nhãn hiệu sử dụng trong thực tế để được bảo hộ cả nhũng những dạng chữ, những cách thức trình bày độc đáo, những màu sắc bất kỳ khác cho các nhãn hiệu thực tế sử dụng để được bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của mình./.

----------------------------
Chú thích:
(1) Khoản 16 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành.
(2) Khoản 2 Điều 72 Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành.
(3) Bảo hộ nhãn hiệu giúp bảo vệ quyền lợi của chủ sở hữu, http://www.hanoimoi.com.vn/tin-tuc/Doi-thoai/978843/bao-ho-nhan-hieu-giup-bao-ve-quyen-loi-cua-chu-so-huu, ngày truy cập: 16/06/2021.
(4) Điểm a khoản 3 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành.
(5) https://www.iq.com/, ngày truy cập 16/06/2021.
(6) https://www.facebook.com/iQIYI, ngày truy cập 16/06/2021.
(7) https://www.youtube.com/channel/UCcgBweYEv_Wc_fFoQwoS7_g; ngày truy cập 16/06/2021.
(8) https://phuclong.com.vn/, ngày truy cập 16/06/2021.
(9) https://phuclong.com.vn/, ngày truy cập 16/06/2021.
(10) https://asanzo.vn/ ngày truy cập 28/06/2021.
(11) https://congbobanan.toaan.gov.vn/2ta274935t1cvn/chi-tiet-ban-an, ngày truy cập 16/06/2021.
(12) Tlđd (11), trang 6.
(13) Tlđd (11), trang 6.
(14) Khoản 1 Điều 7 Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành.
(15) Phạm vi bảo hộ của nhãn hiệu đen - trắng và nhãn hiệu màu ở nước ngoài và Việt Nam, http://noip.gov.vn/nghien-cuu-ao-tao/-/asset_publisher/3KJODm0i3vkR/content/pham-vi-bao-ho-cua-nhan-hieu-en-trang-va-nhan-hieu-mau-o-nuoc-ngoai-va-viet-nam, ngày truy cập: 16/06/2021.
(16) Phạm vi bảo hộ của nhãn hiệu cấu tạo từ chữ in tiêu chuẩn và chữ cách điệu, http://www.noip.gov.vn/web/guest/nghien-cuu-ao-tao/-/asset_publisher/3KJODm0i3vkR/content/pham-vi-bao-ho-cua-nhan-hieu-cau-tao-tu-chu-in-tieu-chuan-va-chu-cach-ieu?inheritRedirect=false&redirect=http%3A%2F%2Fwww.noip.gov.vn%2Fweb%2Fguest%2Fnghien-cuu-ao-tao%3Fp_p_id%3D101_INSTANCE_3KJODm0i3vkR%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26p_p_col_id%3Dcolumn1%26p_p_col_count%3D1%26_101_INSTANCE_3KJODm0i3vkR_advancedSearch%3Dfalse%26_101_INSTANCE_3KJODm0i3vkR_keywords%3D%26_101_INSTANCE_3KJODm0i3vkR_delta%3D10%26p_r_p_564233524_resetCur%3Dfalse%26_101_INSTANCE_3KJODm0i3vkR_cur%3D25%26_101_INSTANCE_3KJODm0i3vkR_andOperator%3Dtrue, ngày truy cập: 16/06/2021.

Huỳnh Đặng Hoàng Mai - Công ty Luật TNHH Vietthink






Cập nhật: 16/07/2021
Lượt xem:2651